- თემები / თეგები: Module D · syntax · switch-reference · Amele · Papuan
- წყარო / ენობრივი მოვლენა: ჯონ რობერტსი — „ამელე” (1987)
- კონკურსი / კონტექსტი: ამელეს გრამატიკა და რეფერენციის გადართვის მოდელი
- ლინგვისტური მიმოხილვა: ამოცანა ასახავს პაპუასური ენის, ამელეს უნიკალურ გრამატიკულ სისტემას, სადაც ზმნის სპეციალური აფიქსები მიუთითებს, მომდევნო წინადადებაში იგივე ქვემდებარე მოქმედებს თუ სხვა.
ლინგვისტური ამოცანის პირობა
რას ვსწავლობთ? ამელეს ენას (პაპუა-ახალი გვინეა) აქვს საინტერესო თვისება: მედიალურ (არადამოუკიდებელ) ზმნას ეკვრის სუფიქსი, რომელიც გვეუბნება — შემდეგი წინადადების სუბიექტი იგივეა თუ სხვა.
წესები - α = შემდეგი წინადადების სუბიექტი იგივეა (Same Subject) - β = შემდეგი წინადადების სუბიექტი სხვაა (Different Subject) - მარკერი ესვება პირველ (მედიალურ) ზმნას და აღწერს კავშირს მომდევნო წინადადების სუბიექტთან. - ბოლო ზმნა ფინიტურია — მას მარკერი არ ესვება.
მაგალითები 1. A მოვიდა; A დაჯდა → α (ორივეგან A-ა) 2. A მოვიდა; B დაჯდა → β (სუბიექტი შეიცვალა) 3. A დაინახა B; B გაიქცა → β 4. A დაინახა B; A გაიქცა → α
მთავარი ხაფანგი შეადარე მაგალითები 3 და 4: ორივეში ნახსენებია B, მაგრამ მარკერები სხვადასხვაა! ეს იმიტომ, რომ მარკერს არ აინტერესებს, ვინ იხსენიება წინადადებაში როგორც ობიექტი — მნიშვნელობა აქვს მხოლოდ იმას, ემთხვევა თუ არა სუბიექტი შემდეგი წინადადების სუბიექტს.
ანუ B-ს ხსენება ობიექტად (მაგ. «A-მ დაინახა B») სუფიქსზე გავლენას არ ახდენს — მთავარია სუბიექტების შედარება.
❓ ამოცანა: A-მ დაინახა B; B მიესალმა A-ს; B წავიდა. რომელი მარკერი დაერთვის პირველ ზმნას და რომელი — მეორეს?
საქმე 77: ვინ აგრძელებს მოქმედებას? — Interactive IOL & GNOL Linguistics Olympiad Puzzle
Solve this self-contained International Linguistics Olympiad (IOL) & Georgian National Olympiad in Linguistics (GNOL / gnol.ge) puzzle interactively in your browser for free on Shpargalka (https://shpargalka.ge/iol/iol-77) with 4-rung Socratic Vygotsky ZPD hints that guide your reasoning without leaking answers.